کشاورز مخترع یا مخترع کشاورز؟!

کشاورز مخترع یا مخترع کشاورز؟!
۲۱ خرداد ۱۳۹۹
(5)

یکی از معضلات بزرگ صنعت مواد غذایی و کشاورزی، پسماندهای غذایی است. کشاورز خلاقی به نام «رون خسلا»، معتقد است که بهبود نحوه کنترل میوه‌ها و سبزیجات پس از برداشت، می‌تواند حفظ تازگی و طراوت آن‌ها را طولانی‌تر نماید. همین ایده به ظاهر ساده، این کشاورز را به فکر انداخت تا دستگاهی ارزان و قابل دسترس ساخته که پس از برداشت محصولات، بتواند از آن‌ها محافظت نماید. این ایده، به چنان موفقیت تجاری رسیده که تاکنون، بیش از ۲۷۵۰۰ نمونه از آن، در ۵۱ کشور جهان عرضه شده است.

مقدمه

یکی از معضلات بزرگ صنعت مواد غذایی و کشاورزی، پسماندهای غذایی است. این چالش، در شرایطی که بحران کمبود مواد غذایی، در بسیاری از مناطق، به‌ویژه کشورهایی آفریقایی رو به افزایش است، جلوه بیشتری می‌نماید. امروزه در بسیاری از کشورهای درحال‌توسعه، بیش از نیمی از میوه‌ها و سبزیجات هرگز خورده نشده و به دلیل آسیب در فرآیند برداشت محصول یا پس از آن (حمل‌ونقل، نگهداری و ...)، نابود می‌شوند. این اتلاف‌های پس از برداشت، می‌تواند به این معنا باشد که کشاورزان پیش از آن‌که محصولات و هزینه‌های سرمایه‌گذاری اولیه، نیروی انسانی، آب و ... از بین برود، باید فوراً و با هر قیمتی که می‌توانند، آن‌ها را به فروش برسانند. این مشکل بزرگ یا به عبارتی «نیاز مبرم»، منشأ شکل‌گیری یک ایده جدید در ذهن یک کشاورز آمریکایی شده است. رون خسلا (Ron Khosla)، معتقد است که: «بهبود نحوه کنترل میوه‌ها و سبزیجات پس از برداشت، می‌تواند حفظ تازگی و طراوت آن‌ها را طولانی‌تر نماید و در این مسیر، خنک نگه‌داشتن محصولات، مهم‌ترین جزء این فرآیند است».

در این نوشتار، داستان موفقیت و اختراع جالب رون خسلا را مرور می‌کنیم. این اختراع، به خوبی نشان می‌دهد که ایده‌های خلاقانه، صرفاً در محیط‌های آزمایشگاهی (دانشگاه‌ها و شرکت‌های صنعتی) پدید نیامده و آنچه از همه چیز مهم‌تر است، یافتن یک نیاز یا مشکل حل نشده است. در این حالت، ذهن‌های خلاق و نوآور به کار افتاده و مشکل را به نحو احسن حل می‌کنند، خواه ذهن یک مهندس و نابغه علمی باشد و خواه ذهن کشاورزی که به دور از محیط علمی و آکادمیک مشغول فعالیت است.

 

اختراعی که ضایعات مواد غذایی را کاهش می‌دهد!

مایکل رید (Michael Reid)، متخصص حوزه پسابرداشت محصولات کشاورزی که با آزمایشگاه نوآوری باغبانی در دانشگاه کالیفرنیا همکاری دارد، می‌گوید: «سه مورد از مهم‌ترین جنبه‌های کنترل محصول پس از برداشت آن، عبارت است از: دما، دما و دما. این امر، به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه، اهمیت بیشتری خواهد داشت؛ چرا که در این کشورها، اغلب فناوری‌های خنک‌کننده‌ای که مقرون‌به‌صرفه باشند، وجود ندارد».

این گفته، به خوبی اهمیت خنک‌سازی محصولات و نقش تجهیزات خنک‌کننده را در صنعت کشاورزی و تولید محصولات غذایی نشان می‌دهد. البته، خنک‌سازی حتی برای کشاورزان آمریکایی هم، می‌تواند یک چالش گران‌قیمت و پرهزینه محسوب شود و همین مورد، چیزی است که ذهن کشاورز خوش‌فکری همچون رون خسلا را به خود مشغول نمود.

خسلا به‌عنوان یک کشاورز نیویورکی، این مشکل را به‌خوبی می‌شناخت. محصولات وی، به‌ویژه سبزیجات، خیلی زود خراب می‌شدند و وی به دلیل محدودیت‌های مالی، توانایی خرید یک دستگاه خنک‌کننده سیار برای مزرعه کوچک خود را نداشت. این مسئله، خسلا را به فکر فرو برد و برای نیاز خود، راه‌حلی جدید اختراع نمود. وی یک دستگاه الکتریکی کوچک ساخت و نام آن را کول‌بات (CoolBot) گذاشت.

کول‌بات، یک تهویه‌کننده هوا است که بدون فریز کردن، فضا را خنک‌تر می‌کند. خسلا معتقد بود که یک اتاق عایق و خنک، بسیار ارزان‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر از خرید یک دستگاه فریزر است و همین موضوع، پایه و اساس تلاش وی برای توسعه ایده جدید بود. وی در مورد اختراع منحصربه‌فردش می‌گوید: «من امید داشتم که از طریق ایده ذهنی "خودت انجامش بده"، به یک راهکار ارزان و کارآمد دست پیدا کنم و به کمک آن، کارم را پیش ببرم.»

داستان توسعه و تجاری‌سازی کول‌بات، در زمره داستان‌های جالب کسب‌وکاری قرار دارد. خسلا پس از خلق کول‌بات، آن را در مزرعه خودش مورد استفاده قرار داد. یکی از مشتریان وی که آن را دیده بود، پیشنهاد داد که دستگاه ابداعی را به دیگر کشاورزان هم بفروشد. خسلا به فکر فرو رفت و از آنجاکه روحیه‌ای ریسک‌پذیر و البته کاملاً عملیاتی داشت، در اولین قدم، شرکتی به نام «Store It Cold, LLC» را راه‌اندازی نمود.

اختراع کول‌بات، مورد توجه محققین حوزه پسابرداشت و از جمله مایکل رید قرار گرفت. رید، با دانشمندان مختلف حوزه کشاورزی، از کشورهای هندوراس، اوگاندا و هند تماس گرفت (کشورهایی از سه منطقه آب و هوایی مختلف) تا کول‌بات را در اقلیم آن‌ها امتحان کند. هر گروه، اتاق‌های سرد را با مصالح محلی مختلف عایق کردند تا نتایج را در انتها بررسی و مقایسه نمایند.

در ادامه، پروژه کمی وسیع‌تر شد و با ورود رسمی آزمایشگاه نوآوری هورتیکالچر، کول‌بات برای ساخت انبارهای سرد کشاورزان در تانزانیا، زامبیا، اوگانادا، کامبوج، تایلند، بنگلادش، هند و هندوراس، مورد استفاده قرار گرفت. مایکل رید، مستمراً با مخترع و مالک کول‌بات در ارتباط بود و با در میان گذاشتن چالش‌ها و نتایج استفاده در مکان‌های جدید، پیرامون حل مشکلات به تبادل‌نظر می‌پرداختند. همین موضوع، موجب شد تا تغییراتی در اختراع پدید آمده و مسیر توسعه و تکامل آن آغاز شود. برای مثال، در مناطقی که برق قابل‌اطمینان و مقرون‌به‌صرفه وجود نداشت، گزینه انرژی خورشیدی مورد آزمایش قرار گرفت.

یکی دیگر از افراد درگیر در پروژه کول‌بات که از طریق آزمایشگاه نوآوری هورتیکالچر با خسلا همکاری داشت، جین آمبوکو (Jane Ambuko) از دانشگاه نایروبی بود. وی موفق به جلب نظر شرکت‌های صنعتی و نهادهای دولتی نایروبی، برای آزمایش کول‌بات در مزارع و باغات این کشور شد و با کمک‌هزینه دریافت شده از « Kenya Feed the Future Innovation Engine»، فرایند اجرا و به‌کارگیری کول‌بات، با سرعت بیشتری همراه شد.

آمبوکو، در ارتباط با این پروژه می‌گوید: «من شاهد بودم که کول‌بات، چگونه تفاوت‌های قابل‌توجهی در نگهداری از محصولات کشاورزی ایجاد می‌کند. اما برای این‌که این تفاوت قابل‌ملاحظه، کاملاً ملموس و قابل ‌اجرا شود، باید آن را برای  کشاورزان و مزرعه‌داران کوچک هم، مقرون‌به‌صرفه نماییم».

سخنان آمبوکو، به یک چالش بزرگ کول‌بات برای تجاری‌سازی عمومی اشاره داشت. در بسیاری از مکان‌ها، پرهزینه‌ترین جزء کول‌بات، سازه اتاق عایق است و برای رفع این مشکل، رید و خسلا، هر دو انتظار داشتند که مصالح ساختمانی فومی‌شکل که به صورت عام‌تری قابل دسترسی می‌باشند، بتوانند به عنوان راه‌حلی مقرون‌به‌صرفه مطرح گردند.

از آن زمان، کسب‌وکار کوچک و نوپای خسلا، کاملاً رو به رشد بوده و در حال حاضر، کول‌بات ابداعی این کشاورز مخترع، نه‌تنها به کشاورزان، بلکه به دیگر اصناف، نظیر گل‌فروش‌ها، تولیدکنندگان نوشیدنی‌های طبیعی و کسب‌وکارهای غذایی صنعتی نیز عرضه می‌گردد. وی عملاً با خروج از فرآیند کشت سبزیجات، مدیریت و توسعه شرکتش را بر عهده دارد. آن‌ها تاکنون بیش از ۲۷.۵۰۰ نمونه کول‌بات را، در ۵۱ کشور جهان به مشتریان عرضه کرده‌اند.

رون خسلا، در ارتباط با کسب‌وکار جدیدش می‌گوید: «من بسیار خوشحالم که می‌توانم به بسیاری از کشاورزان کمک کنم. همکاری با نهادهای آمریکایی حامی کسب‌وکار جهت توسعه بین‌المللی و شناساندن کسب‌وکارمان در کشورهای دیگر، بسیار مفید بود. من چشم‌انتظار روزی هستم که ارتباطی نزدیک و کافی، با هند و آفریقا داشته باشیم و بتوانیم مستقیماً با کشاورزان آنجا هم همکاری کنیم. در ابتدا، مردم کول‌بات را باور نداشتند. اما اکنون نامه‌هایی از مشتریانم دریافت می‌کنم که با استفاده از این دستگاه، محصول فروش رفته و سودآوری کسب‌وکارشان، دو تا چهار برابر شده است. مراقبت مطلوب پس از برداشت محصول، این تفاوت را ایجاد کرده است. کافی است که این محصول را امتحان کنید تا متوجه تفاوت‌ها شوید».

موفقیت رون خسلا و کول‌بات ابداعی‌ او، نشان می‌دهد که اختراع و نوآوری، منحصر به هیچ قشر و طبقه خاصی نیست. علاوه بر این، تجاری‌سازی اختراع، مسیری طولانی است و در این پیچ‌وخم‌های متعدد، آنچه می‌تواند مشتری را اقناع و تجاری‌سازی محصول را موفق سازد، کارکرد مطلوب آن در رفع مشکل است. کول‌بات به این دلیل موفق نشد که آزمایشگاه نوآوری دانشگاه کالیفرنیا یا محققین دانشگاه نایروبی از آن حمایت کردند، این محصول هنگامی موفق شد که کشاورزان در عمل می‌دیدند که چه تفاوت‌هایی در نگهداری محصول آن‌ها ایجاد می‌کند و همین مسئله، کلید اصلی تجاری‌سازی موفق کول‌بات بود.