غشاهای تصفیه آبی که از مسیر دانشگاهی به بازار رسید!

غشاهای تصفیه آبی که از مسیر دانشگاهی به بازار رسید!
۰۴ تیر ۱۳۹۹
(0)

این روزها، نمونه‌های فراوانی از شرکت‌های زایشی دانشگاهی را شاهدیم که با موفقیت در تجاری‌سازی، به رهبران و پیشگامان صنایع مختلف تبدیل شده‌اند. در این مقاله، به یکی از این نمونه‌های موفق، تحت عنوان «ممبریون» خواهیم پرداخت که از دانشگاه واشنگتن کار خود را آغاز کرده و امروزه به یکی از شرکت‌های پیشرو در حوزه تصفیه آب و تبدیل آب شور به شیرین تبدیل شده است.

مقدمه

دانشگاه‌ها را می‌توان مهد علوم بنیادین و فناوری‌های دانشی نامید، مکانی برای حضور و فعالیت محققین، مخترعین و دانشمندان خلاق که در کنار علم‌آموزی، شبکه‌ای از همکاری‌های علمی را شکل می‌دهند. حال تصور کنید که این فضای کاملاً آکادمیک و علم‌محور، کارآفرینی و نوآوری را چاشنی فعالیت‌های خود نماید. در این شرایط است که برخی از بزرگ‌ترین اکتشافات بشر، به صورت کاملاً تجاری و در دسترس عموم عرضه شده و منافع سرشاری را برای دانشگاه‌ها و مخترعین دانشگاهی به همراه خواهد داشت.

دانشگاه‌ها برای تجاری‌سازی یافته‌های تحقیقاتی خود، چند مسیر متفاوت را در پیش روی خود می‌بینند؛ ساده‌ترین راه، ثبت پتنت و یافتن متقاضی صنعتی برای اعطای مجوز بهره‌برداری از آن است. در این حالت، بدون ورود مستقیم به مقوله بهره‌برداری از فناوری پتنت شده، منافع ناشی از تجاری‌سازی، در قالب حق امتیاز پتنت به مخترع و دانشگاه تعلق می‌گیرد. راهکار دوم، تشویق مخترع دانشگاهی برای ورود مستقیم به فعالیت‌های کارآفرینانه است که در این حالت، شرکت‌های استارت‌آپی و زایشی متولد می‌شوند. مسیر تأسیس یک شرکت جدید از سوی محققی که تاکنون فقط با کتاب و مقاله سر و کار داشته، سرشار از هیجان و البته توأم با ریسک فراوان است. وی باید دانش فنی خود را با مجموعه‌ای از منابع، اعم از مهارت‌های مدیریتی، بازاریابی و فروش، جذب سرمایه و ... تلفیق کرده و با تیم‌سازی صحیح، ایده را به عمل تبدیل کند.

در کنار اخبار متعددی که امروزه در خصوص فعالیت‌های گسترده ثبت اختراع دانشگاه‌ها می‌شنویم، جولان دفاتر مالکیت فکری، انتقال فناوری و تجاری‌سازی دانشگاه‌ها هم به خوبی مشهود می‌باشد. اما در کنار این تلاش‌ها، نمونه‌های فراوانی از شرکت‌های زایشی دانشگاهی را هم شاهدیم که با موفقیت در تجاری‌سازی، به رهبران و پیشگامان صنایع مختلف تبدیل شده‌اند. در این مقاله، به یکی از این نمونه‌های موفق، تحت عنوان ممبریون (Membrion) خواهیم پرداخت که از دانشگاه واشنگتن کار خود را آغاز کرده و امروزه یکی از شرکت‌های پیشرو در حوزه تصفیه آب و تبدیل آب شور به شیرین محسوب می‌شود.

 

فیلترهای تصفیه آب؛ ایده‌ای بشردوستانه اما پول‌ساز

فناوری «®Membrion» را می‌توان در صدر برخی از چالش‌برانگیزترین مشکلات جهان امروز مورد استفاده قرار داد: «دسترسی به آب شیرین، دسترسی به انرژی‌های پاک و حفظ سلامتی انسان»؛ فناوری نوظهوری که بر اساس فیلترکردن مولکول‌ها طراحی و توسعه یافته و انقلابی در حوزه‌های چالشی بشر ایجاد کرده است. فیلترهایی با هزینه کم و کارایی بالا که ضرورت آن‌ها هر روز بیشتر از قبل احساس می‌شود. این همان ایده‌ای است که ممبریون بر پایه آن تأسیس شده و به موفقیت‌های بزرگی دست یافته است.

غشاهای تولیدی ممبریون، اجزای کلیدی تشکیل‌دهنده ماشین‌آلات و تجهیزات تبدیل آب شور به آب شیرین و قابل‌استفاده را تشکیل می‌دهند. این استارت‌آپ، مدعی است که غشاهای تولیدی این شرکت، هزینه فیلتراسیون و تصفیه آب شور و بدمزه یا به اصطلاح «Brackish Water» را تقریباً ۳۰ درصد کاهش می‌دهد. همین میزان کاهش هم کافی است تا فرآیندهای پرهزینه و غیر مقرون‌به‌صرفه قبلی، امکان‌پذیر و قابل‌اجرا شده و می‌تواند جیب شرکت را پر کند.

برای درک بهتر تأثیر بالقوه فیلترهای ممبریون بر آب آشامیدنی و منابع آب کشاورزی، کافی است به کالیفرنیا به‌عنوان مهد کشاورزی آمریکا نگاه کنیم. کاهش شدید بارش برف و باران و خشک‌سالی‌های مداوم ناشی از تغییرات آب و هوایی، کالیفرنیا و بسیاری از مناطق جهان را با بحران کمبود آب شیرین مواجه ساخته است. یکی از مناسب‌ترین راه‌حل‌های غلبه بر این چالش، تصفیه آب مورد نیاز، از طریق الکترودیالیز است. این فناوری، در عین کارآمدی و برتری قابل توجه نسبت به فناوری‌های قدیمی‌تری نظیر اسمز معکوس (Reverse Osmosis)، با یک محدودیت بزرگ روبرو بوده که مانع از بکارگیری گسترده آن شده است. فیلترهای یونی، عموماً بسیار گران بوده و در عین حال، عملکردهای پایینی دارند. همین عوامل، باعث شده تا الکترودیالیز، روشی مقرون‌به‌صرفه برای تولید آب پاک و قابل استفاده نباشد. این در حالی است که غشاهای کم‌هزینه و کارآمد ممبریون، هزینه تولید آب شرب برای مصارف شهری و کشاورزی را به شکل قابل‌توجهی پایین آورده و با توجه به انرژی مصرفی کمتر، ضایعات کمتری تولید می‌کند. به عبارت بهتر، این محصول منحصربه‌فرد، هم کم‌هزینه بوده و هم کارایی بالایی دارد و از همه مهم‌تر، سازگاری مناسبی با محیط‌زیست دارد. همه این موارد در کنار یکدیگر، باعث می‌شود که امیدواری برای مقرون‌به‌صرفه شدن روش الکترودیالیز، افزایش یابد.

واقعیت این است که این یک فرصت بزرگ برای حل بحران آب پاک و قابل شرب است و ممبریون با ایده ساخت یک فیلتر یونی منحصربه‌فرد و عرضه آن به بازار، هم زندگی انسان‌ها را بهبود داده و هم خود از منافع سرشار آن بهره‌مند خواهد شد.

 

ایده‌ای که از دانشگاه آغاز شد

ممبریون، یک استارت‌آپ زایشی است که در سال ۲۰۱۶ میلادی، بر مبنای یک ایده دانشگاهی، از دل آزمایشگاه‌های دانشگاه واشنگتن آغاز به کار کرد. فناوری محوری این شرکت، توسط پروفسور لیلو پوزو (Lilo Pozzo) و دکتر گرگ نیوبلوم (Greg Newbloom) توسعه یافت. آن‌ها اختراعات متعددی در این حوزه داشته و سال‌ها است که با علاقه فراوان، بر روی غشاهای تصفیه آب تحقیق می‌کنند. نیوبلوم که در حال حاضر در سمت مدیرعاملی ممبریون قرار دارد، در این خصوص می‌گوید: «ما شروع به یک طوفان فکری کردیم که چه چیزی یک غشای کارآمد را شکل می‌دهد؟ این موضع، به ما فرصت داد که واقعاً متفاوت فکر کنیم».

پس از گذشت یک سال جستجو برای یافتن ماده مناسب، آن‌ها موفق به تولید نمونه‌های اولیه‌ای مبتنی بر سیلیکا ژل شدند. این ماده که عموماً به‌عنوان خشک‌کن در بسته‌بندی مواد غذایی استفاده می‌شود، کاربردی منحصربه‌فرد برای تصفیه آب دارد. به گفته نیوبلوم، سیلیکاژل همانند یک فیلتر قهوه برای مولکول‌ها است که عملکرد غشایی را به شدت بهبود داده و در عین حال، هزینه کمتری در بر دارد.

نخستین کاری که تیم دو نفره پرفسور پوزو و دکتر نیوبلوم انجام دادند، حفاظت از ایده نوآورانه‌شان بود. آن‌ها مجموعه‌ای از درخواست‌های ثبت اختراع را به دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا ارسال کردند و هنوز هم به موازات توسعه محصولات و فناوری‌ها، این سیاست را ادامه می‌دهند. در حال حاضر، ممبریون ۱۵ پتنت در حال ارزیابی یا گرنت شده در اختیار داشته که چتر حفاظتی مناسبی برای محصولات این استارت‌آپ پدید آورده است. پس از گسترش فعالیت‌ها و ایجاد ساختاری منسجم تحت عنوان ممبریون، سایر اشکال محافظتی، به‌ویژه ثبت نشان‌های تجاری نیز، در دستور کار این شرکت قرار گرفت که این مسئله، می‌تواند درسی بزرگ برای سایر علاقه‌مندان به کارآفرینی باشد.

 

جذب سرمایه و ایجاد فرصت رشد

یکی دیگر از مواردی که این شرکت خلاق و نوپا بر آن تأکید فراوانی داشته، بحث تأمین مالی است. توسعه ایده‌های مبتنی بر فناوری‌های پیشرفته، عموماً با ریسک فراوانی همراه بوده و در عین حال، نیاز به سرمایه‌گذاری چشمگیری دارد. همین عامل، موجب گردید تا تیم بنیان‌گذار این شرکت، به سراغ فرشتگان کسب‌وکار و صندوق‌های سرمایه‌گذاری مخاطره‌پذیر بروند. البته در این مسیر، حمایت‌های دانشگاه واشنگتن نیز همواره به آن‌ها یاری داده است.

بودجه اولیه ممبریون، از دانشگاه و مؤسسه خیریه «Murdock Charitable Trust» تأمین گردیده و البته در ادامه، نهادهای مشهوری مانند شرکت آمازون، وزارت انرژی آمریکا و کنسرسیومی از صندوق‌های سرمایه‌گذاری مخاطره‌پذیر، به مشارکت در توسعه و تجاری‌سازی این فناوری پیوسته‌اند. گفتنی است که سرمایه جذب شده توسط این شرکت، ۷/۴ میلیون دلار بوده که از سوی فرشتگان کسب‌وکار و صندوق‌های سرمایه‌گذاری تأمین شده است. البته یک بودجه بلاعوض ۲/۱ میلیون دلاری نیز، به این شرکت برای توسعه فناوری کمک نموده است.

تقریباً چهار سال از تأسیس ممبریون گذشته، اما در همین مدت کوتاه، تحولات فراوانی در این شرکت دانشگاهی رخ داده است. اول از همه این‌که با توجه به سیاست مالکیت فکری دانشگاه واشنگتن مبنی بر حمایت از کارآفرینی‌های دانشگاهی و تخصیص بخش عمده‌ای از حقوق مالکیت فکری به مخترعین، عملاً ممبریون به یک شرکت مستقل تبدیل شده است. تیم دو نفره توسعه‌دهنده ایده، حالا به یک مجموعه بزرگ‌تر، متشکل از 9 کارمند تمام وقت و دو کارمند پاره وقت تبدیل شده که به لطف جذب سرمایه مناسب و جریان درآمدی به نسبت پایدار ناشی از فروش محصول به مشتریان اولیه، فرآیند توسعه و تکامل فناوری و سرمایه‌گذاری برای ساخت محصولات جدید را با قدرت بیشتری ادامه می‌دهد. نیوبلوم در این باره می‌گوید: «ما با استفاده از سرمایه‌های جذب شده، امکان حرکت سریع‌تر از فاز آزمایشگاهی به فاز تولیدات تجاری، ایجاد یک مرکز تولید جدید و افزایش تولید برای مشتریان را خواهیم داشت و به همین دلیل، از موفقیت در جذب سرمایه بسیار خشنودیم».

لازم به ذکر است که ممبریون، در تعیین محورهای توسعه فناوری خود، فرصت‌های بازار و روند تغییر تقاضا را به خوبی مدنظر قرار داده و از همین رو، بازار آب‌شیرین‌کن‌های الکترودیالیز معکوس را به‌عنوان نقطه تمرکز آتی انتخاب کرده است. جایی که شرکت‌های مشهوری مانند جنرال الکتریک و سایر رقبا در تلاش هستند تا با توجه به کمبودهای احتمالی و پیش‌بینی شده، توان تولید آب شیرین خود را افزایش داده و سهم بیشتری از بازار را در اختیار گیرند. باید دید که این شرکت دانشگاهی و کم‌تجربه، توان رقابت با غول‌های کارآزموده دنیای فناوری و کسب‌وکار را دارد و آیا به لطف مهارت فنی و ایده‌های خلاقانه خود، می‌تواند جایی بین آن‌ها برای خود بیابد یا خیر.