هنرپیشه هالیوودی که مادر ارتباطات بی‌سیم شد!

هنرپیشه هالیوودی که مادر ارتباطات بی‌سیم شد!
۲۶ مرداد ۱۳۹۹
(0)

دنیای اختراع و نوآوری، آن‌چنان جذاب و هیجان‌انگیز است که ذهن‌های خلاق و جستجوگر را فارغ از سن و سال، جنسیت و شغل، به صورت ناخودآگاه به سمت خود می‌کشاند. نمونه بارز این موضوع، «هدی لامار»، بازیگر و مخترع مشهور هالیوودی است که با ایده‌های خلاقانه و فناوری منحصربه‌فردش، توانست خود را به‌عنوان یکی از پیشگامان سیستم‌های ارتباطی مدرن مطرح نماید. در این نوشتار، به داستان جالب زندگی وی پرداخته و فراز و نشیب‌هایی که یک مخترع بزرگ را آفرید، به تصویر می‌کشیم.

مقدمه

دنیای اختراع و نوآوری، آن‌چنان جذاب و هیجان‌انگیز است که ذهن‌های خلاق و جستجوگر، به صورت ناخودآگاه به سمتش کشیده می‌شوند. مهم نیست یک کودک 9 ساله باشید یا یک دانشمند پیر که سال‌ها است بر روی یک ایده نوآورانه دانشگاهی در حال تحقیق و پژوهش هستید. شاید هم یک مهندس جوان و باانگیزه در یک مرکز تحقیق و توسعه صنعتی هستید و در تلاشید تا با ایده‌های خلاقانه خود، فرآیند تولید را به کلی متحول سازید.

این مثال‌ها، به خوبی نشان می‌دهد که اختراع و نوآوری، هیچ حد و مرزی نمی‌شناسد؛ همان‌طور که ادیسون با اختراعات متعدد و تجاری‌سازی موفق بسیاری از آن‌ها به‌عنوان یکی از مشهورترین مخترعین شناخته شد ، مارگارت نایت (Margaret Knight) هم لقب «ادیسون زنان» را یدک می‌کشد. این یعنی اختراع منحصر به جنسیت، سن و سال و یا طبقه اجتماعی نبوده و هر کسی می‌تواند خلاقیت درون خود را بکار گرفته و با پروراندن ایده‌ای منحصربه‌فرد و جدید، تحولی بزرگ پیرامون خود پدید آورد.

نمونه بارز این موضوع، هدی لامار (Hedy Lamarr)، بازیگر و مخترع اتریشی-آمریکایی است که با ایده‌های خلاقانه و فناوری منحصربه‌فردش، توانست خود را به‌عنوان یکی از پیشگامان سیستم‌های ارتباطی مدرن مطرح نماید. زیبایی خدادادی هدی لامار و استعدادش در بازیگری، موجب شد تا به‌عنوان یکی از مطرح‌ترین هنرپیشه‌های هالیوود، در فیلم‌های زیادی ایفای نقش کند. اما شهرت و زرق‌وبرق دنیای بازیگری، موجب نشد تا این هنرمند خلاق و خوش‌فکر، علاقه درونی به نوآوری و اختراع را نادیده بگیرد و در نهایت، تلفیقی عجیب و هوشمندانه از هنر و اختراع، در وجودش مجسم گردید.

این مقاله، به زندگی هدی لامار و اختراعاتش می‌پردازد؛ اگر به اختراع، خلاقیت و نوآوری علاقه‌مندید و می‌خواهید بدانید که چگونه یک هنرپیشه معروف، توانست خود را در زمره پایه‌گذاران اولیه برخی فناوری‌های نوظهور و پیشرفته جای دهد، این مقاله را دنبال کنید.

 

کودکی سرگشته بین هنر و اختراع

هدی لامار، با نام کامل هدویگ اوا کیسلر (Hedwig Eva Kiesler)، در سال ۱۹۱۴ میلادی به دنیا آمد. وی به‌عنوان تنها فرزند خانواده، به شدت مورد توجه پدرش قرار داشت و همین موضوع، پایه‌ای برای پرورش خلاقیت‌های ذهنی این کودک نوپا گردید. آقای لامار، رئیس بانک و مردی به شدت کنجکاو بود. از همین رو، فرزندش را ترغیب می‌کرد تا دنیای پیرامونش را با چشمانی باز نگاه کند. او هدی را به پیاده‌روی‌های طولانی می‌برد و در طول مسیر، بحث‌های متنوعی به‌ویژه در مورد سازوکار دستگاه‌های مختلف، مانند چاپگر یا خودرو مطرح می‌شد. این مکالمه‌های فنی، دیدگاه و طرز فکر هدی را تحت تأثیر قرار داد. زمانی که او تنها ۵ سال داشت، جعبه موسیقی مورد علاقه‌اش را از هم جدا و مجدداً سوار می‌کرد تا ببیند چطور کار می‌کند.

تقدیر برای هدی لامار کنجکاو، سرنوشت دیگری را رقم زده بود. مادر وی، یک پیانیست مشهور بود و هدی را با فضای هنر آشنا کرد. او فرزند خود را به کلاس‌ پیانو فرستاد و زیبایی خدادادی هم مزید بر علت شد تا این کودک، به کلی از فضای قبلی فاصله بگیرد. کارگردانی به نام مکس رینهارت (Max Reinhardt)، استعداد بازیگری هدی لامار را در سن شانزده سالگی کشف کرد و این دختر نوجوان، در سال ۱۹۳۰ میلادی، نخستین نقش خود را در فیلمی کوتاه به نام پول در خیابان (Money on the Street) ایفا کرد.

در همین دوران و با افزایش شهرت هدی، یک دلال اسلحه به نام فریتز ماندل (Fritz Mandl) که از طرفداران دوآتشه وی شده بود، به خواستگاریش آمد و پس از مدت کوتاهی، در سال ۱۹۳۳ میلادی با هم ازدواج کردند. زندگی این زوج، به درازا نکشید و پس از مدت کوتاهی از هم جدا شدند. هدی در این باره می‌گوید: «من خیلی زود متوجه شدم که وقتی همسر او هستم، هرگز نمی‌توانم یک بازیگر خوب باشم. او یک دیکتاتور مطلق بود و من همچون عروسکی در دستانش بودم. من شبیه یک شیء هنری بودم که باید از آن مواظبت می‌شد و به همین دلیل، هیچ ذهنیت و زندگی خاصی برای خودم نداشتم». با ظهور نازیسم در آلمان و گسترش آن به اتریش، هدی مجبور بود تا در میان دوستان و شرکای شوهرش که بسیاری از آن‌ها به حزب نازی وصل بودند، لبخند بزند و میزبان آن‌ها باشد. این موضوع، باعث ناراحتی روحی لامار می‌شد و در نهایت، در سال ۱۹۳۷ میلادی، از چنگال ماندل فرار کرد و به لندن گریخت. این دوره ناخوشایند، همواره در ذهن هدی باقی ماند، به‌ویژه مکالمات و صحبت‌های مربوط به تسلیحات زمان جنگ که در سال‌های بعد، به یکی از مهم‌ترین منابع خلاقیت و اختراعات وی تبدیل شد.

وی در لندن با فردی به نام لوئیس مایر (Louis B. Mayer)، از استودیوی مشهور «MGM» آشنا شد. این ملاقات، آینده حرفه‌ای وی را به کلی تغییر داد و او را به یک هنرپیشه سرشناس در هالیوود تبدیل کرد. در این زمان بود که نقطه عطف بعدی زندگی لامار به وقوع پیوست: «آشنایی با یک خلبان و تاجر موفق به نام هوارد هوگز (Howard Hughes)».

یکی از علائق مشترک این دو نفر، اشتیاق فراوان آن‌ها به نوآوری بود. در خلال فعالیت‌های هنری هدی به‌ویژه در هالیوود، ذهن علمی و خلاقش آسیب دیده بود. با این وجود، صحبت با هوگز، مجدداً شعله‌های این اشتیاق را در وجودش شعله‌ور ‌ساخت. هوگز برای ایجاد حس مثبت در هدی، مجموعه کوچکی از تجهیزات فنی به وی داد تا در اتاق استراحت خود (پیش از رفتن روی صحنه) کمی با آن‌ها مشغول باشد. تجهیزات هوگز، هدی را به دوران کودکی بازگردانده بود. در اولین گام‌های بیداری مجدد ذهن خلاق هدی، او کار بر روی اختراع یک میز خانگی خاص را شروع کرد.

هوگز تصمیم داشت یک هواپیمای تندرو بسازد و آن را به ارتش آمریکا بفروشد. از همین رو، در حین تلاش‌ برای کسب اطلاعات بیشتر و توسعه ایده‌اش، هدی را با خود به کارخانه‌های هواپیماسازی می‌برد و نحوه ساخت هواپیما را به او نشان می‌داد. آشنایی با دانشمندان، طراحان و سازندگان هواپیماهای پیشرفته، موجب شد تا ذهن نوآور لامار به‌طور کامل راه بیفتد. او کتابی در مورد ماهی‌ها و کتاب دیگری در مورد پرندگان خرید و سریع‌ترین نوع هر کدام از آن‌ها را انتخاب کرد. او باله‌های تندروترین ماهی‌ها و بال‌های سریع‌ترین پرنده‌ها را ترکیب کرد و نتیجه آن، طراحی یک بال جدید برای هواپیماهای هوگز بود. زمانی که طرح‌ها تکمیل شد و در اختیار هوگز قرار گرفت، وی تنها یک جمله گفت: «تو یک نابغه‌ای».

چرخ‌دنده‌های ذهن خلاق لامار به حرکت افتاده بود و همان نوآوری‌های نخست، نشان می‌داد که یک نابغه در حال شکل‌گیری است. خودش در مصاحبه‌ای می‌گوید: «بهبود چیزهای مختلف، یک امر ذاتی برای من است». هدی به نوآوری‌هایش ادامه داد و در گام بعدی، یک چراغ‌ترمز پیشرفته تولید کرد. وی همچنین قرصی تولید کرد که در آب حل می‌شد و نوشابه‌ای شبیه کوکاکولا به وجود می‌آورد. با این حال، قابل‌توجه‌ترین اختراع او، زمانی رخ داد که آمریکا خود را برای ورود به جنگ جهانی دوم آماده می‌کرد.

در سال ۱۹۴۰ میلادی، هدی در یک مهمانی شام با جورج آنتیل (George Antheil) دیدار کرد. آنتیل هم مانند لامار، دستی بر هنر داشت و به خاطر نوشته‌ها، نقد فیلم و آهنگسازی‌های تجربی خود، مشهور شده بود. اما ویژگی مشترک دیگر وی با هدی، روحیه نوآورانه و خلاقانه‌اش بود. لامار و آنتیل، در مورد طیف متنوعی از موضوعات صحبت کردند، اما مهم‌ترین دغدغه هر دو، جنگ پیش رو بود. آنتیل در مورد صحبت‌هایش با هدی، می‌گوید: «هدی گفت که اصلاً احساس راحتی نمی‌کند که در هالیوود نشسته و پول زیادی به جیب می‌زند، در حالی‌که شرایط جامعه بحرانی است». گفتنی است، ازدواج با ماندل، اطلاعات وسیعی در مورد مهمات و تسلیحات نظامی در اختیار هدی قرار داده بود و همین، به یک ایده برای آن‌ها تبدیل شد تا به چگونگی مبارزه کارآمد با متخاصمین بپردازند.

نتیجه این تلاش‌های خلاقانه، ‌ یک سیستم ارتباطی جدید و فوق‌العاده بود که با هدف هدایت اژدرها به سمت اهداف جنگی توسعه یافت. این سیستم، مبتنی بر جهش فرکانس در میان موج‌های رادیویی بود، از قطع شدن امواج رادیویی جلوگیری کرده و به اژدر کمک می‌کرد تا هدف مورد نظر خود را پیدا کند. لامار و آنتیل، حفاظت از اختراعشان را از یاد نبردند و بلافاصله اقدام به ثبت درخواست در دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا نمودند. نتیجه این درخواست، گواهی ثبت اختراعی به شماره «US 2292387» بود که در آگوست ۱۹۴۲ میلادی، به آن‌ها اعطا شد. البته نیروی دریایی آمریکا، روی خوشی به این سیستم ارتباطی نشان نداد و در طول جنگ، از آن استفاده نکرد.

در حالی که هدی تا سال ۱۹۵۸ میلادی، همچنان با بازی در فیلم‌ها اعتبار و درآمد کسب می‌کرد، تا پیش از منقضی شدن پتنتش، حتی یک پنی هم از آن به جیب نزد. به عبارتی، تا آن زمان، همه هدی را یک هنرپیشه موفق می‌دانستند، بدون آن‌که نبوغ نوآورانه‌اش در میان عموم مردم شناخته شود. سال‌ها بعد و در اواخر عمر، برای اختراع سیستم ارتباطی، جوایزی به لامار و آنتیل اعطا شد. یکی از مهم‌ترین آن‌ها، جایزه پیشگامان نوآوری بود که در سال ۱۹۹۷ میلادی، از سوی «Electronic Frontier Foundation» به آن‌ها اعطا شد. لامار همچنین اولین زنی است که جایزه کنوانسیون اختراعات (Invention Convention’s Bulbie Gnass Spirit of Achievement Award) را کسب کرد.

هدی لامار، در سال ۲۰۰۰ میلادی و در سن ۸۶ سالگی درگذشت، اما سال‌ها بعد و در سال ۲۰۱۴، به دلیل توسعه فناوری جهش فرکانس و نقش کلیدی آن در فناوری‌های نوظهور ارتباطی مانند «WiFi»، بلوتوث و «GPS»، وارد تالار مشاهیر مخترعین ملی آمریکا شد. به نوعی، این مخترع و هنرپیشه بزرگ را می‌توان مادر ارتباطات بی‌سیم نامید.