گلداسمیت، مدلی برای تجاری‌سازی موفق اختراعات

گلداسمیت، مدلی برای تجاری‌سازی موفق اختراعات
۲۹ مرداد ۱۳۹۹
(0)

با توجه به اهمیت تجاری‌سازی اختراعات و نقش کلیدی آن‌ها در زنجیره «از ایده تا ثروت»، در این مقاله سعی شده تا یک چهارچوب عملیاتی، برگرفته از یک مدل نظری تجاری‌سازی محصولات فناورانه ارائه نماییم. این چهارچوب، شامل تمامی اجزای فرآیند نوآوری، از ایده اولیه گرفته تا توسعه و راه‌اندازی کسب‌وکار بوده و از مزایای اصلی آن، تأکید بر سه بعد فنی، بازار و کسب‌وکار به‌عنوان اجزای شکل‌دهنده یک تجاری‌سازی موفق است.

مقدمه

یکی از مشکلات بسیاری از مردم در فهم واژه‌هایی مانند اختراع، خلاقیت  و نوآوری، این است که فکر می‌کنند به محض خلق ایده‌ای جدید در ذهن و ساخت محصول بر مبنای آن، همه چیز تمام شده و سود، شهرت و موفقیت به سمت آن‌ها سرازیر می‌شود. این در حالی است که مثال‌های متعددی از ایده‌های جالب و منحصربه‌فرد وجود دارد که به رغم پتانسیل فنی بالا، به دلایل مختلف، از جمله عدم توجه به بازار و خواسته‌های مشتریان یا ضعف در بازاریابی و فروش، به سختی شکست خورده‌اند.

این شکست‌های مقطعی، موجب سرخوردگی کارآفرینان و مخترعین تازه‌کار شده و عملاً بسیاری از آن‌ها، با صرف‌نظر از دنیای خلاقیت و کارآفرینی، به سراغ یک زندگی آرام و روتین می‌روند. نکته مهم اینجا است که نوآوری، به تنهایی عامل سود و منفعت نیست و آنچه تکمیل‌کننده فرآیند نوآوری خواهد بود، تجاری‌سازی ایده‌ها و اختراعات است.

با توجه به اهمیت تجاری‌سازی اختراعات و نقش کلیدی آن‌ها در زنجیره «از ایده تا ثروت»، در این مقاله سعی خواهد شد تا یک چهارچوب عملیاتی، برگرفته از یک مدل نظری تجاری‌سازی محصولات فناورانه ارائه گردد. این چهارچوب، شامل تمامی اجزای فرآیند نوآوری، از ایده اولیه گرفته تا توسعه و راه‌اندازی کسب‌وکار بوده و از مزایای اصلی آن، تأکید بر سه بعد فنی، بازار و کسب‌وکار به‌عنوان اجزای شکل‌دهنده یک تجاری‌سازی موفق است.

 

مدل گلداسمیت برای تجاری‌سازی اختراعات

یکی از مدل‌های مشهور در زمینه تجاری‌سازی اختراعات و فناوری‌های نوظهور، مدل گلداسمیت (Goldsmith Technology Commercialization Model) است. این مدل شش مرحله‌ای که از تحقیقات اولیه و امکان‌سنجی ایده شروع شده و به عرضه محصول و توسعه کسب‌وکار می‌انجامد، هر یک از این مراحل را از سه منظر فنی، بازار و کسب‌وکار مورد بررسی قرار می‌دهد.

مدل گلداسمیت، از سه فاز مفهومی، توسعه و رشد تشکیل شده که در ذیل شرح داده می‌شوند.

الف) فاز مفهومی:

نخستین اقدام برای تجاری‌سازی موفق یک ایده، در همان زمان خلق ایده و یا حتی پیش از آن آغاز می‌شود. این نکته بسیار مهمی است که بسیاری از کارآفرینان به آن توجه ندارند. آن‌ها فکر می‌کنند که فعلاً باید بر توسعه فنی و بهبود ایده متمرکز شده و بعد از این‌که محصول آماده شد، تازه به فکر می‌افتند که محصولشان را چگونه بفروشند. این در حالی است که تحلیل فنی، ارزیابی بازار و ارزیابی کسب‌وکار، می‌بایست به‌طور هم‌زمان و در همان مرحله تحقیق و بررسی انجام گیرد.

فاز مفهومی، شامل یک مرحله کلی تحت عنوان «تحقیق و بررسی» است؛ از منظر فنی، پیمایشی در لبه دانش مرتبط با ایده یا اختراع صورت گرفته و به موازات شناسایی موانع کلیدی، قابلیت اجرای ایده هم مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. از منظر بازار، نیاز به شناسایی ساختار قیمتی و ریسک‌های پیش رو می‌باشد که در کنار آن، آنالیز دقیق رقبا و کانال‌های توزیع هم مدنظر خواهد بود. در نهایت، ارزیابی کسب‌وکار بایستی انجام گیرد که شامل ارزیابی سود بالقوه، شناسایی نیازمندی‌های تولیدی و نیازهای سرمایه‌ای است.

 

ب) فاز توسعه:

دومین فاز از مدل تجاری‌سازی اختراعات و فناوری‌ها، فاز توسعه بوده که خود سه مرحله اصلی امکان‌سنجی، توسعه و معرفی را در بر می‌گیرد. در بحث امکان‌سنجی فنی، آزمایش و بررسی ویژگی‌های فنی و ارزیابی قابلیت تولید، با مدنظر قرار دادن ویژگی‌های زیست‌محیطی و ایمنی در دستور کار قرار می‌گیرد. در بحث بازار، توجه بیشتر بر مطالعه بازار (اندازه بازار، مشتریان، حجم فروش، قیمت، نحوه توزیع و رقبا) است که البته با رویکرد کمی‌سازی اطلاعات انجام می‌گیرد. نهایتاً از منظر کسب‌وکار، امکان‌سنجی اقتصادی راهگشا و تکمیل‌کننده مرحله دوم است که با تدوین مفروضات مالی، شناسایی میزان سرمایه اولیه و تشکیل تیم مشاور همراه خواهد بود.

مرحله توسعه، شامل مهندسی نمونه اولیه (منظر فنی)، برنامه راهبردی باز (منظر بازار) و برنامه راهبردی کسب‌وکار (منظر کسب‌وکار) است. در مهندسی نمونه اولیه، توسعه نمونه و تعیین مواد و فرآیندهای لازم انجام شده و عملاً تمرکز بر توسعه روش‌های تولید است. از دیدگاه بازار، شناسایی تیم‌های بازاریابی، انتخاب بازار هدف و کانال‌های توزیع، در دستور کار قرار می‌گیرد. در نهایت، یک برنامه راهبردی کسب‌وکار تدوین شده که معطوف به تصمیمات اعطای مجوز یا بهره‌برداری مستقیم، حفاظت از دارایی‌های فکری، تشکیل تیم مدیریتی و ارزیابی ساختار سازمانی می‌باشد.

آخرین مرحله از فاز توسعه، معرفی است. در این مرحله، پیش‌تولید نمونه اولیه صورت گرفته و علاوه بر اعتباربخشی بازار، تأسیس شرکت صورت می‌پذیرد. انتخاب نهایی فرآیند تولید، تولید نمونه اولیه، ایجاد روابط بازار و فروش محدود، استخدام کارکنان و تأمین مالی اولیه، از مهم‌ترین اقدامات مرتبط با این مرحله است.

 

ج) فاز تجاری (رشد):

آخرین فاز از مدل تجاری‌سازی ایده‌ها و اختراعات، شامل دو مرحله رشد و بلوغ است. در مرحله رشد، تولید و آماده‌سازی محصول تجاری، همراه با کنترل کیفیت، توسعه زیرساخت‌ها برای تولید انبوه و تکمیل زنجیره تأمین، به‌عنوان مهم‌ترین اجزای منظر فنی در نظر گرفته می‌شود. در بحث بازار، فروش و توزیع اهمیت می‌یابد و در مقابل از منظر کسب‌وکار، رشد کسب‌وکار را دنبال می‌کنیم. این کار، از طریق پایش جایگاه شرکت، آموزش کارکنان، تأمین سرمایه‌های مداوم، تدوین چشم‌انداز و مأموریت و البته اصلاح و بهبود استراتژی‌های کسب‌وکار صورت می‌گیرد.

آخرین مرحله از مدل گلداسمیت، مرحله بلوغ است که شامل حمایت از تولید (از منظر فنی)، تنوع بازار (از منظر بازار) و بلوغ کسب‌وکار (از منظر کسب‌وکار) می‌باشد. در این مرحله، حداکثرسازی تولید و اجرای خدمات گارانتی، شناسایی بازارهای جدید و توسعه محصولات متناسب با نیازهای بالقوه بازار، تحلیل «SWOT» (شناسایی نقاط ضعف و قوت داخلی و فرصت‌ها و تهدیدهای خارجی)، مدیریت فناوری و اجرای نوآوری مستمر در دستور کار قرار می‌گیرد.