ادیسون سیاه‌پوستان؛ مردی که دست از تلاش بر نداشت!

ادیسون سیاه‌پوستان؛ مردی که دست از تلاش بر نداشت!
۱۶ شهریور ۱۳۹۹
(0)

خلاقیت، اختراع و نوآوری، نه به یک طبقه خاص اجتماعی منحصر است، نه محدود به یک منطقه جغرافیایی خاص است و نه حتی جنسیت و سن و سال بر این فرآیند اثرگذار می‌باشد. «گرانویل وودز»، مخترعی مشهور است که علیرغم رنگ سیاه پوستش، آن هم در اوج دوره اختلاف طبقاتی، نوآوری‌های متعددی از خود به یادگار گذاشت. در این نوشتار، مروری خواهیم داشت بر مهم‌ترین اختراعات این مخترع سیاه‌پوست و این‌که چگونه در دورانی که سیاه‌پوستان حتی خواندن و نوشتن هم نمی‌دانستند، گرانویل به پیشرفته‌ترین حوزه‌های فناوری آن زمان (برق، صنعت ریلی و ارتباطات) ورود نمود.

مقدمه

خلاقیت، اختراع و نوآوری، نه به یک طبقه خاص اجتماعی منحصر است، نه محدود به یک منطقه جغرافیایی خاص است و نه حتی جنسیت و سن و سال بر این فرآیند اثرگذار می‌باشد.

از منظر جنسیت، مثال بارز این موضوع را می‌توان در بسیاری از مخترعین زن مشهور، مانند مارگارت نایت (Margaret Knight)، ملقب به ادیسون زنان و هدی لامار (Hedy Lamarr)، مخترع و هنرپیشه مشهور هالیوود مشاهده نمود. از منظر سن و سال هم، کم نیستند کودکان، نوجوانان، جوانان و حتی افراد مسنی که اختراعاتی موفق و ارزشمند را به جهان معرفی نموده‌اند. این مسئله، در خصوص اقلیت‌های نژادی هم صادق است. گرانویل وودز (Granville T. Woods)، یکی از همین مخترعین مشهور است که علیرغم رنگ سیاه پوستش، آن هم در اوج دوره اختلاف طبقاتی، نوآوری‌های متعددی از خود به یادگار گذاشت. اگرچه اختراعات منحصربه‌فرد و پتنت‌های پرشمار این مخترع خوش‌فکر، لقب ادیسون سیاه‌پوستان را برایش به ارمغان آورد، اما تقریباً همه دوران حرفه‌ای خود را در پیچ و خم دعاوی حقوقی برای اثبات اختراعات و نوآوری‌هایش گذراند و هنگامی که در سال ۱۹۱۰ میلادی درگذشت، نامش فراموش شد.

در این مقاله، مروری خواهیم داشت بر مهم‌ترین اختراعات این مخترع سیاه‌پوست و این‌که چگونه در دورانی که سیاه‌پوستان حتی خواندن و نوشتن هم نمی‌دانستند، گرانویل به پیشرفته‌ترین حوزه‌های فناوری آن زمان (برق، صنعت ریلی و ارتباطات) ورود نمود.

 

سیاه‌پوستی متفاوت از زمانه

گرانویل وودز، مخترع آفریقایی/ آمریکایی، در ۲۳ آوریل ۱۸۵۶ میلادی، در اوهایو آمریکا متولد شد. وی همانند بسیاری از هم سن و سالانش در جامعه سیاه‌پوست‌های آمریکا، تحصیلات را در همان مقاطع اولیه رها کرد و از نوجوانی به کار مشغول شد. وی مشاغل زیادی را امتحان کرد که از آن جمله، می‌توان به کار در یک فروشگاه تجهیزات راه‌آهن، کارگری راه‌آهن، کارگری در شرکت تولید فولاد و همچنین کار در بخش مهندسی و تعمیرات کشتی اشاره نمود.

یکی از مهم‌ترین دوره‌های زندگی وودز، سال‌های ۱۸۷۶ تا ۱۸۷۸ میلادی بود که در نیویورک‌سیتی، دوره‌های مهندسی و برق را آموزش دید. از همان موقع، وودز دریافت که این حوزه از صنعت، در آینده می‌تواند نقشی کلیدی برایش ایفا نماید، پیش‌بینی مهمی که خیلی زود به واقعیت پیوست.

در تابستان ۱۸۷۸، پس از بازگشت به اوهایو، وودز جوان و البته آموزش‌دیده، در شرکت راه‌آهن استخدام شد و تقریباً دو سال در قسمت تغییر و بهبود واگن‌ها مشغول کار بود. در طول این دوره و در حالی که در شرکت‌های مختلف ریلی جابه‌جا می‌شد، ایده‌هایی را برای آنچه بعدها مهم‌ترین اختراع او نام گرفت، ساخته و پرداخته کرد.

گرانویل، به سرعت دریافت که برای کارمندی ساخته نشده و در بهار ۱۸۸۰، به سینسیناتی (Cincinnati) مهاجرت کرد. وی دریافته بود که هیچ چیزی جز اختراع و کارآفرینی، نمی‌تواند روح کنجکاو و پرسشگرش را آرام کند. از همین رو، شرکت خود را تأسیس کرد تا ابزارهای برقی مختلف را طراحی و تولید نموده و به بازار عرضه کند. این نقطه آغاز فعالیت‌های خستگی‌ناپذیر گرانویل وودز در زمینه اختراع و نوآوری محسوب می‌شود.

نخستین پتنت گرانویل، در سن ۳۳ سالگی (سال ۱۸۸۹ میلادی)، برای یک کوره دیگ بخار پیشرفته به ثبت رسید. پتنت‌های بعدی او، عمدتاً برای دستگاه‌های برقی، از جمله یک فرستنده تلفنی پیشرفته به ثبت می‌رسید. جالب این‌که گواهی ثبت اختراع مرتبط با این فرستنده که نوعی ترکیب نوآورانه بین تلفن و تلگراف محسوب می‌شد، توسط الکساندر گراهام بل خریداری شد. حق امتیاز دریافتی از سوی گرانویل، موجب شد تا دستش برای فعالیت‌های تحقیقاتی بازتر شده و عملاً خود را وقف نوآوری و اختراعات جدید نماید. نتیجه این تمرکز تحقیقاتی، اختراع ترولی (Trolley) به‌عنوان یک چرخ فلزی شیاردار بود که به ترامواها این امکان را می‌داد تا انرژی الکتریکی را از سیم‌های بالاسری خود تأمین کنند.

مهم‌ترین اختراع گرانویل، تلگراف القایی (Induction Telegraph) یا تلگراف مولتی‌پلکس است. این دستگاه الکترونیکی منحصربه‌فرد، به افراد امکان می‌داد تا از طریق صدا، با سیم‌های تلگرافی ارتباط برقرار کرده و از این طریق، به تسریع ارتباطات کمک نمود. یکی از خروجی‌های کلیدی این فناوری، ممانعت از خطاهای قابل‌توجه در تصادفات قطارها بود که می‌توانست ارزش تجاری فراوانی به همراه داشته باشد. ادیسون، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مخترعان آن زمان و البته کارآفرین فعال در تجاری‌سازی اختراعات، به سرعت به ارزش این اختراع پی برد و عملاً یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های حقوقی گرانویل بر سر مالکیت اختراع مذکور آغاز شد. نتیجه این دعوی بزرگ حقوقی، پیروزی وودز بر ادیسون بود که در ادامه، با رد پیشنهاد شراکت ادیسون از سوی وی همراه شد. از آن زمان بود که گرانویل را ادیسون سیاه‌پوستان نامیدند.

پس از دریافت گواهی ثبت اختراع برای تلگراف مولتی‌پلکس، وودز شرکت خود را با نام وودز الکتریک (Woods Electric Co) به ثبت رسانید. در سال ۱۸۹۰ میلادی، فعالیت‌های تحقیقاتی این شرکت، به نیویورک‌سیتی انتقال یافت و یکی از برادران گرانویل به نام لیاتس (Lyates)، به وی ملحق شد. لیاتس هم به نوآوری علاقه داشت و اختراعات متعددی در کارنامه‌اش به چشم می‌خورد.

نقطه عطف بعدی در مسیر خلاقیت‌ها و نوآوری‌های گرانویل، اختراع دستگاهی برای انتقال نیرو در سال ۱۹۰۱ میلادی بود. این دستگاه، امروزه به‌عنوان پایه و اساس سیستم‌های انتقال الکتریکی «Third Rail» شناخته می‌شود. ابداع سیستم ترمز بادی پیشرفته، از دیگر نوآوری‌های وودز و همکارانش در سال‌های ۱۹۰۲ تا ۱۹۰۵ میلادی بود که پتنت‌های متعددی را برای آن‌ها به همراه داشت.

در نهایت، گرانویل پس از سال‌ها تلاش و توسعه اختراعات مختلف، در ژانویه ۱۹۱۰ میلادی چشم از جهان فروبست. وی بیش از ۱۵ دستگاه برای راه‌آهن برقی اختراع کرد و چیزی حدود ۶۰ گواهی ثبت اختراع از دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا (USPTO) دریافت نمود. بسیاری از فناوری‌های پتنت شده وی، از سوی تولیدکننده‌های اصلی تجهیزات الکتریکی، برای ساخت دستگاه‌هایی که بخشی از زندگی روزمره ما هستند، بکار گرفته می‌شود.

نکته جالب این‌که گرانویل، نتوانست هیچ بهره‌ای از اختراعاتش ببرد و علی‌رغم توجه خاص به حفاظت از اختراعات و نوآوری‌هایش، بخش بزرگی از انرژی و ثروتش در اثبات مالکیت اختراعات، آن هم در زمانه‌ای که هیچ‌کس یک سیاه‌پوست را به‌عنوان مخترع و صاحب فناوری به رسمیت نمی‌شناخت، صرف شد. یکی از تاریخ‌نگارانی که بر روی زندگی این مخترع مطالعه کرده می‌گوید: «در آن زمان، بیشتر سیاه‌پوستان نمی‌توانستند بخوانند یا بنویسند، چه رسد به این‌که در حوزه پیشرفته‌ای مانند برق، ابداع و نوآوری داشته باشند».

گفتنی است که در دهه‌های اخیر، نوآوری و خلاقیت در صدر فاکتورهای موفقیت (چه در صدر کسب‌وکار و چه در سطح ملی و بین‌المللی) قرار گرفته و از همین رو، نقش مخترعین و فناوران به‌عنوان نیروی محرکه اقتصاد دانش‌بنیان، به شدت پررنگ شده است. بدیهی است که اگر گرانویل در شرایط فعلی می‌زیست، احتمالاً ارج و قرب بیشتری داشت و مجبور نبود تا تمامی درآمد خود را صرف پرونده‌های حقوقی مختلف کند.