اختراع اولین بازی کامپیوتری معروف در قالب یک حرکت دانشجویی

اختراع اولین بازی کامپیوتری معروف در قالب یک حرکت دانشجویی
۱۸ شهریور ۱۳۹۹
(0)

بازی کامپیوتری «SpaceWar» را که در سال‌های ۱۹۶۱ و ۱۹۶۲ میلادی، از سوی یک برنامه‌نویس جوان به نام «استیو راسل» توسعه یافت، می‌توان اولین نمونه رایج از یک بازی کامپیوتری دانست. این بازی، در حین تحصیلات راسل در دانشگاه «MIT» و با الهام از نوشته‌های تخیلی یک مهندس آمریکایی به نام «اسمیت»، توسعه یافت. در این نوشتار، به فرایند توسعه این اختراع جالب که شکل‌گیری شرکت آتاری را نیز به دنبال داشت، می‌پردازیم.

بی‌شک، رایانه و اینترنت، در زمره مهم‌ترین فناوری‌های چند دهه اخیر قرار داشته که عملاً سبک زندگی بشر، تعاملات بین افراد و حتی فضای کسب‌وکار را دستخوش تغییراتی جدی نموده‌اند. در حالی که رایانه‌های اولیه بسیار حجیم بود و تنها در مراکز تخصصی به‌ویژه دانشگاه‌ها مستقر می‌شد، امروزه در هر خانه یا دفتر کار، نمونه‌ای از رایانه‌های قابل‌حمل و بسیار قدرتمند یافت می‌شود. حتی می‌توان گوشی‌های هوشمند و انواع تبلت را به‌عنوان نمونه‌هایی از رایانه‌های کوچک و همراه افراد مثال زد که تقریباً همه یکی از آن‌ها را در جیب خود دارند.

ظهور کامپیوتر و در کنار آن، پیشرفت چشمگیر اینترنت، بسیاری از ابعاد زندگی را تغییر داد که یکی از آن‌ها، حوزه سرگرمی و اوقات فراغت است. مهم نیست که کودکی شش ساله یا جوانی بیست ساله باشید، فقط کافی است کمی به دنیای بازی‌های کامپیوتری علاقه نشان دهید تا دریایی از فناوری‌های پیشرفته و بازی‌های مختلف کامپیوتری را پیش روی خود ببینید. جالب‌تر این‌که صنعت بازی، به‌عنوان یک صنعت بزرگ و چند میلیارد دلاری، همواره در حال تغییر است، به‌طوری که از بازی‌های اولیه با دستگاه‌های میکرو و آتاری، به نسل جدید پلی‌استیشن و «Xbox»، با قابلیت بازی‌های مبتنی بر واقعیت مجازی و افزوده تبدیل شده است. سیر پیشرفت در این صنعت و رقابت بین بازیگران و توسعه‌دهندگان بازی‌های کامپیوتری، به حدی بالا است که نمی‌توان حدس زد که در یک دهه آینده، کنسول‌های بازی از چه امکانات و توانمندی‌هایی برخوردار خواهند بود. شاید از خودتان بپرسید که ایده ساخت بازی‌های کامپیوتری از چه زمانی آغاز شد؟ اولین بازی که معروف شد چه بود و توسط چه کسی اختراع شد؟ روند اختراع آن به چه صورت بود و در یک بازار جدید، چطور توانست موفقیت را از آن خود کند؟

نام اولین بازی کامپیوتری رایج، «SpaceWar» است که در سال‌های ۱۹۶۱  و ۱۹۶۲ میلادی، از سوی یک برنامه‌نویس جوان به نام استیو راسل (Steve Russell) توسعه یافت. وی که در دانشگاه «MIT» تحصیل می‌کرد، با الهام از نوشته‌های تخیلی فردی به نام اسمیت (E. E. Smith)، هدایت تیمی از برنامه‌نویسان کارکشته و خلاق را بر عهده گرفت تا یک بازی کامپیوتری را توسعه دهد.

لازم به ذکر است، با وجودی که در مدارک بسیاری «SpaceWar» را به عنوان اولین بازی کامپیوتری تاریخ دانسته‌اند، اما پیش از این بازی، حداقل دو بازی کمتر شناخته شده به نام‌های «Oxo» و «Tennis for Two» هم وجود داشته است. این دو بازی، به ترتیب در سال‌های ۱۹۵۲ و ۱۹۵۸ میلادی پدید آمدند، اما از آنجا که «SpaceWar» توانست توجه کاربران را به خود جلب نموده و به یک اختراع رایج و تجاری‌سازی شده مبدل شود، عنوان نخستین بازی کامپیوتری تاریخ را به آن داده‌اند.

نکته جالب پیرامون اختراع منحصربه‌فرد استیو راسل، اعتقاد خودش در مورد آن است: «اگر من این کار را نکرده بوم، احتمالاً طی شش ماه، شخص دیگری نمونه‌ای نه لزوماً بهتر، اما به همان اندازه هیجان‌انگیز را اختراع می‌کرد. بسیار خوشحالم که این نخستین بار توسط من انجام شد».

بر اساس شواهد و قراین موجود، کدنویسی نسخه اولیه «SpaceWar»، حدود ۲۰۰ ساعت به طول انجامید و بر روی یک «PDP-1» (یک مینی کامپیوتر متعلق به شرکت تجهیزات دیجیتال «DEC») اجرا شد. شرکت «DEC»، به این امید که به کمک پتانسیل دانشی موجود در این دانشگاه، می‌توان کارهای قابل‌توجهی را توسط «PDP-1» انجام داد، این مینی‌کامپیوتر را به «MIT» هدیه داده بود. این امیدواری کاملاً واقع‌بینانه، در بازاریابی و موفقیت محصولات این شرکت هم شدیداً اثرگذار بود. شاید بازی کامپیوتری «SpaceWar»، آخرین چیزی بود که «DEC» از ایده‌های خلاقانه دانشمندان «MIT» انتظار داشت، اما بعدها همین بازی به یک برنامه تشخیصی برای مشتریان «DEC» تبدیل شد.

لازم به ذکر است که در سال ۱۹۶۱، راسل و هم تیمی‌هایش به نام‌های مارتین گریتز (Martin Graetz) و وین ویتانن (Wayne Wiitanen)، توسعه ایده اولیه بازی را انجام دادند و در سال ۱۹۶۲ میلادی، راسل با همکاری تیمی بزرگتر، متشکل از مارتین گریتز، پیتر سامسون (Peter Samson)، دن ادوارد (Dan Edwards)، آلان کوتاک (Alan Kotok) و رابرت سندرز (Robert A. Saunders)، این بازی را بر روی «PDP-1» پیاده‌سازی نمودند.

سیستم‌عامل «PDP-1»، یک ویژگی کاملاً متمایز داشت که برای ایده راسل و همکارانش بسیار مفید بود. این رایانه، به چندین کاربر اجازه می‌داد تا به‌طور هم‌زمان، با هم ارتباط برقرار کنند. «SpaceWar» که شامل فضاپیماهای جنگنده با قابلیت شلیک موشک بود، یک بازی دو نفره محسوب می‌شد و همین مسئله، سیستم عامل «DEC» را مناسب برای کار آن‌ها نموده بود. هر بازیکن، می‌توانست ضمن پرهیز از کشش گرانشی خورشید، موشک‌های سفینه خود را به سمت بازیکن حریف شلیک کند. این بازی به ظاهر ساده و پیش پا افتاده، در اواسط دهه ۱۹۶۰ میلادی، زمانی که کامپیوتر به شدت گران بود و در هر خانه یافت نمی‌شد، جزء ثابت تمامی کامپیوترهای تحقیقاتی در مراکز مختلف به حساب می‌آمد.

استیو راسل، به دلیل عدم توجه به حافظت از اختراع، از این استقبال چشمگیر منفعتی نبرد و تنها نامش در تاریخ به‌عنوان ابداع‌کننده نخستین بازی موفق کامپیوتری به یادگار ماند. شاید این موضوع با توجه به فضای فعلی کسب‌وکار و نقش پررنگ سیستم پتنت در محافظت از ایده‌های نوآورانه، کمی عجیب به نظر بیاید، اما باید این موضوع را به خاطر داشت که این اختراع در سال‌های میانی قرن بیستم و آن هم در یک فضای کاملاً دانشگاهی و معطوف به توسعه نوآوری‌های علمی انجام گرفته بود و به همین دلیل، توجه زیادی به پتانسیل‌های درآمدزایی وجود نداشت. این در حالی است که امروزه فضای دانشگاه‌ها کاملاً متفاوت شده و اخذ گواهی‌های ثبت اختراع جهت درآمدزایی از نوآوری‌ها، یکی از اجزای کلیدی استراتژی‌های دانشگاهی محسوب می‌شود. از این منظر، غفلت استیو راسل و همکارانش برای ثبت پتنت را نمی‌توان آنچنان عجیب دانست.

داستان خلق و توسعه «SpaceWar» به همین‌جا ختم نشد و با عزیمت راسل به دانشگاه استنفورد، ایده‌ها و رویکرد خلاقانه وی، به یک دانشجوی علاقه‌مند به نام نولان بوشنل (Nolan Bushnell) انتقال یافت. وی نخستین بازی کامپیوتری مبتنی بر سکه (Coin-Operated Game) را توسعه داد و در ادامه، شرکت مشهور آتاری (Atari Computer) را تأسیس کرد. از آن زمان، صنعت بازی‌های کامپیوتری به شدت پیشرفت نمود و بسیاری از غول‌های فناوری، از جمله مایکروسافت و سونی، با کنسول‌های بازی خود، میلیون‌ها گیمر حرفه‌ای را سرگرم نمودند. امروزه روند این صنعت، به سمت بازی‌های آنلاین و مبتنی بر تجارب کاربری به پیش رفته و فناوری‌های نوظهوری مانند واقعیت مجازی و افزوده، هوش مصنوعی و بلاک‌چین، به‌عنوان محرک‌های نوآوری محسوب می‌شوند.

استیو راسل ۸۳ ساله، هنوز هم به علم و فناوری علاقه نشان داده و پس از تحقیقات متمرکز در حوزه هوش مصنوعی در دانشگاه استنفورد، هم‌اکنون در یکی از شرکت‌های دره سیلیکون، به توسعه ابزارهای شناسایی مشکلات نرم‌افزاری در سیستم‌های عامل مشغول است. او هنوز هم خود را یک گیمر واقعی می‌داند و به یاد دوران قدیم، بازی‌های ویدئویی جدید را نه به‌عنوان یک مخترع، بلکه همچون یک کاربر علاقه‌مند پیگیری می‌کند. جالب این‌که آخرین نسخه «SpaceWar» که بازسازی شده نسخه اولیه آن محسوب می‌شود نیز، تحت عنوان «Galaxy Game» به بازار عرضه شده است.