ایده‌ای دانشگاهی برای کاهش هشتاد درصدی حجم مواد شوینده

ایده‌ای دانشگاهی برای کاهش هشتاد درصدی حجم مواد شوینده
۲۶ شهریور ۱۳۹۹
(0)

«میرجم بروین»، یک دانشجوی خوش‌فکر آکادمی طراحی «آیندهون» بود. وی از زاویه‌ای متفاوت به محصولات پاک‌کننده خانگی (مانند شامپو) نگریست و نتیجه این نوع نگاه، راه‌حلی عجیب و منحصربه‌فرد برای کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل آن‌ها بود. وی دریافته بود که حداقل ۸۰ درصد از این محصولات، از آب تشکیل شده است و تولید یک ماده عاری از آب، می‌تواند هزینه‌های ارسال ماده را به شدت کاهش دهد. در این نوشتار، به شکل‌گیری استارت‌آپ توئنتی که بر اساس همین ایده راه‌اندازی شده‌است، می‌پردازیم.

مقدمه

اغلب این‌گونه تصور می‌شود که تجاری‌سازی و عرضه محصول نهایی به بازار، نیروی محرکه قدرتمندی برای نوآوری و خلاقیت است. اگر این نیروی محرک وجود نداشته باشد، فرآیند نوآوری با اختلالات جدی مواجه شده و حتی به صورت کامل متوقف می‌گردد. عملاً زمانی می‌توان گفت ابداع یا اختراعی به ثمر نشسته است که محصول مبتنی بر آن، با موفقیت به بازار عرضه شده و باری از دوش مردم برداشته شود. بررسی اختراعات و نوآوری‌های بزرگ و کوچک در طول تاریخ هم، این موضوع را تأیید می‌کند. حتی برخی اختراعات بسیار جالب و منحصربه‌فرد در طول تاریخ وجود داشته که به دلیل عدم توجه مخترع آن‌ها به تجاری‌سازی، در گوشه‌ای از آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و یا در لابه‌لای پتنت‌ها و مقالات علمی به دست فراموشی سپرده شده‌اند. نمونه‌هایی از همین اختراعات، سال‌ها بعد توسط مخترعی دیگر مورد توجه قرار گرفته و با تجاری‌سازی آن‌ها، جامعه از مواهب و مزایای آن نوآوری بهره‌مند می‌شوند. در حاکی‌که شاید مخترع اصلی فرد دیگری باشد، اما مردم کسی را می‌شناسند که آن را به دستشان رسانیده و یک محصول مفید و کارا را به آن‌ها معرفی نموده است.

با وجود نقش پررنگ و بی‌بدیل تجاری‌سازی در فرآیند اختراع و نوآوری، اما آیا می‌توان نوآوری را بدون این محرک در نظر گرفت؟ نوآوری بدون فشار موفقیت تجاری چگونه به نظر می‌رسد؟ برای درک بهتر، یک فضای دانشگاهی و کاملاً خلاقانه را در نظر بگیرید که در آن، دانشجویان بدون نگرانی پیرامون پاسخگویی به سرمایه‌گذاران خطرپذیر و پلتفرم‌های جذب سرمایه، در حال توسعه ایده‌هایی ناب هستند. شاید حذف بحث تجاری‌سازی و ارکانی نظیر سرمایه‌گذاری مخاطره‌پذیر، به معنای تضعیف و کاهش نرخ نوآوری به معنای مصطلح آن باشد، اما در عین حال، برخی مزایای جانبی نیز وجود دارد. مثلاً دانشجویان مذکور، با ذهنی آزاد و بدون هیچ فشار بیرونی، به راه‌حل مشکلاتی فکر می‌کنند که اغلب نادیده گرفته شده‌اند.

میرجم دی بروین (Mirjam de Bruijn)، مبتنی بر یکی از همین ایده‌های خلاقانه، یک کسب‌وکار استارت‌آپی راه‌اندازی نموده است. این دانشجوی خوش‌فکر آکادمی طراحی آیندهون (Eindhoven)، از زاویه‌ای متفاوت به محصولات پاک‌کننده خانگی (مانند شامپو) نگریست و نتیجه این نوع نگاه، راه‌حلی عجیب و منحصربه‌فرد برای کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل این محصولات بود. در ابتدای امر، این ایده تنها یک نوآوری دانشجویی برای شرکت در مسابقات طراحی بین دانشگاه‌ها محسوب می‌شد، اما بروین احساس کرد که می‌تواند تقاضای خوبی برای فناوری خود بیابد و این‌گونه بود که استارت‌آپ توئنتی (Twenty) متولد شد.

در این نوشتار، مروری اجمالی بر این نوآوری دانشگاهی و کسب‌وکار منتج شده از آن خواهیم داشت.

 

تلاشی برای کاهش هزینه‌های حمل کالا

آیا می‌دانستید که اکثر محصولات پاک‌کننده که در یک خانه یافت می‌شوند، شامل حداقل ۸۰ درصد آب هستند؟ این حقیقت، بدین معنا است که چهار پنجم ماشین‌های سنگین، کشتی‌ها و هواپیماهایی که این محصولات را در سرتاسر دنیا حمل می‌کنند، صرفاً در حال جابه‌جایی آب می‌باشند!

بروین در خصوص ایده خود می‌گوید: «چرا ما باید در سال ۲۰۲۰ میلادی، هزینه سنگینی برای جابه‌جایی آب بپردازیم، آن هم زمانی که این کار، آلودگی‌های زیست‌محیطی فراوانی به همراه دارد؟ هر یک کیلومتری که یک راننده ماشین سنگین برای حمل محصولات پاک‌کننده می‌پیماید، حدود یک کیلوگرم انتشار دی‌اکسیدکربن به همراه دارد. علاوه بر این، بحث پلاستیک تولید شده برای جابه‌جایی این مواد هم مطرح است. تنها در امارات، سالیانه حدوداً ۲ میلیون کیلوگرم پلاستیک برای بطری‌های شامپو استفاده می‌شود که اگر آن را به دیگر محصولات و همچنین سایر مناطق جهان تعمیم دهیم، حجم تولید پلاستیک، سرسام‌آور خواهد شد.»

تا اینجا، صورت مسئله یا همان مشکل اولیه به‌عنوان سرآغاز شکل‌گیری یک ایده خلاقانه مشخص شده است. بروین به فکر فرو رفت و راهی جالب برای رفع این مشکل یافت. محصولات آب‌زدایی شده وی، این حجم عظیم از پسماندهای آلاینده و مضر برای محیط‌زیست را حذف می‌کنند. کافی است که کپسول‌های شوینده را در یک بطری آب معمولی قرار داده و آن را تکان دهید. شامپوی شما آماده مصرف خواهد بود!

همان‌طور که گفته شد، آب‌زدایی محصولات می‌تواند دو منفعت عمده در پی داشته باشد. از یک‌سو، وزن و حجم مواد حمل شده به یک‌پنجم کاهش یافته و در نتیجه، هزینه حمل‌ونقل را به شدت کاهش می‌دهد. این به معنای پایین‌تر آمدن قیمت تمام‌شده، انعطاف‌پذیری قیمتی، بهبود قدرت رقابت‌پذیری محصول و افزایش سودآوری است. شاید همین عامل، برای موفقیت ایده بروین کافی باشد، اما آنچه تضمین‌کننده این موفقیت است، کاهش پسماندهای پلاستیکی و به عبارت بهتر، منافع زیست‌محیطی فناوری است که آن را به یک گزینه به شدت مطلوب برای جوامع مختلف تبدیل می‌کند. کافی است محصول توئنتی را خریداری کرده و به منزل ببرید؛ آن را در یک بطری قرار دهید، آب را اضافه کنید و تکان دهید. در عرض چند دقیقه، مواد مورد استفاده در آب حل شده و شما محصولی در اختیار دارید که ویسکوزیته و کیفیتی مشابه با محصول متداول دارد.

 

از ایده تا تجاری‌سازی

ایده آب‌زدایی از محصولات شوینده و پاک‌کننده، در دوران دانشجویی به ذهن بروین رسید. این ایده، آن‌قدر جذابیت داشت که از سوی هیئت ارزیاب نمایشگاه  «Global Grad Show 2018»، به‌عنوان ایده برگزیده انتخاب شود. دوره چهارم این نمایشگاه که نوعی گردهم‌آیی سالیانه با موضوع خلاقیت و نوآوری است، در سال ۲۰۱۸ میلادی و با حضور ۱۵۰ پروژه از مدارس و کالج‌های طراحی برجسته سرتاسر جهان، در دوبی برگزار شد. برگزیده شدن در میان دانشجویانی از ۱۰۰ دانشگاه و ۶۱ کشور مختلف، به خوبی ارزش نوآوری بروین را نشان می‌دهد.

وی پس از دریافت بازخوردهای فوق‌العاده در این نمایشگاه و در حالی که پروژه فارغ‌التحصیلی خود در آکادمی طراحی آیندهوون را به همین موضوع اختصاص داده بود، تصمیم جدی‌تری برای ادامه کار گرفت و در همین راستا، بلافاصله پس از فارغ‌التحصیلی، سعی به اجرا و پیاده‌سازی آن نمود.

در این مسیر، بروین با ایلزه کوایتال (Ilse Kwaaitaal) آشنا شد. ایلزه که تجربه زیادی در هدایت شرکت‌های استارت‌آپی به‌ویژه در مراحل نخست رشد و توسعه کسب‌وکار داشت، از ایده بروین به شدت خوشش آمد. نتیجه این همکاری کارآفرینانه، راه‌اندازی توئنتی بود. آن‌ها قصد داشتند تا ایده آب‌زدایی از محصولات شوینده را، از یک مفهوم و طراحی اولیه، به یک محصول واقعی تبدیل کنند.

نخستین تصمیم دو بنیان‌گذار توئنتی، انتخاب یک محصول اولیه مناسب برای تجاری‌سازی ایده بود. آن‌ها شامپو را برای این کار انتخاب کردند که البته انتخابی منطقی به نظر می‌رسید. شامپو یکی از جهانی‌ترین محصولات مورد استفاده در جوامع مختلف است و از همین رو، بیشترین تأثیر را هم از منظر درآمدزایی و هم جلب‌توجه بازار به همراه خواهد داشت.

بروین و کوایتال، با محدودسازی دامنه محصول خود، عملاً مشکل سرمایه اولیه و همچنین تمرکز بر مجموعه‌ای از محصولات متنوع را تا حدی رفع کردند. در اولین فاز تعریف شده، مأموریت آن‌ها تولید کپسولی گیاهی بود که در هنگام مصرف، با آب مخلوط شده و شامپویی باکیفیت را در دسترس مشتری قرار دهد. در دو سال گذشته، آن‌ها به شدت بر این موضوع متمرکز بوده و تصمیم دارند تا پس از بهبود طراحی و بسته‌بندی محصولشان، شرکای مناسبی برای توسعه فعالیت‌ها در مقیاس جهانی بیابند. البته در گوشه ذهن این دو کارآفرین خلاق، توسعه سایر محصولات مشابه هم قرار دارد که منوط به یافتن سرمایه‌گذاران مناسب و اخذ استانداردهای بهداشتی از مراجع ذی‌ربط است.

در پایان، باید به یک نکته جالب پیرامون نام‌گذاری این استارت‌آپ اشاره نمود. مؤسسین توئنتی، از همان ابتدا سعی داشتند که نامی مرتبط، بامعنی و اثرگذار انتخاب کنند تا در آینده، به سادگی بتوانند بر روی برندسازی شرکت متمرکز شوند. توئنتی از یک‌سو به یک محصول کامل و عالی اشاره دارد و از سوی دیگر، تداعی‌کننده حجم ۲۰ درصدی در مقایسه با شامپوی نهایی (پس از مخلوط کردن با آب) است. این دوراندیشی و توجه به برند کسب‌وکار که ریشه در چشم‌انداز بلندپروازانه بنیان‌گذاران، برای فعالیت در مقیاس جهانی دارد، نمونه بارز یک فعالیت کارآفرینانه دانشگاهی است. ایده‌ای که در ابتدا به دور از فشار تجاری‌سازی و تنها برای رفع یک مشکل ساده شکل گرفت و حالا تبدیل به یک کسب‌وکار کاملاً موفق شده است.